Preszów

Preszów na SłowacjiPoczątki osadnictwa w Preszowie datuje się na okres paleolitu, czyli mniej więcej 28.000 lat temu. Niestety z tego okresu zachowały się jedynie pojedyncze przedmioty; za to z bardziej współczesnych czasów pochodzi wiele interesujących zabytków. Wystarczy wymienić fontannę Neptuna, XVI – wieczny Pałac Rakoczego, kościół i klasztor franciszkanów z II połowy XVII wieku, gotycką katedrę pw. Jana Chrzciciela czy kalwarię wybudowaną w latach 1721 – 1765. Na uwagę zasługuje również wielokrotnie przebudowywany kościół gotycki św. Mikołaja (1347 rok) oraz późnorenesansowa świątynia ewangelicko – augsburska św. Trójcy.

Niestety, z miastem związana jest również mniej chwalebna historia. To właśnie na tutejszym rynku powieszono za żebro, a następnie ścięto 24 ewangelików. Uczyniono to na rozkaz generała Antoniego Caraffy, który chciał w ten sposób zyskać względy cesarza Leopolda I. Po latach okazało się, że ewangelicy byli niewinni, a odebranie im życia potępił papież Jan Paweł II podczas swojej pielgrzymki na Słowację. Obecnie w centrum Preszowa znajduje się pomnik poświęcony ofiarom „rzezi preszowskiej”.

Uwagę turystów przyciąga także budynek pobliskiego kolegium. Powstawał on w kilku etapach, nic więc dziwnego, że stanowi mieszankę stylów. Początkowo budowano go w duchu Renesansu, ale ukończono zgodnie z XVIII – i XIX – wiecznymi nakazami stylu neoklasycystycznego. Innym ciekawym obiektem sakralnym jest synagoga z 1888 roku, którą zbudował i przyozdobił Anton Martinelli. Chociaż w czasie II wojny świtowej uległa ogromnym zniszczeniom (m.in. trafiła w nią bomba), została w całości wyremontowana. Obecnie służy jako miejsce kultu i muzeum.

Z preszowskimi ewangelikami wiąże się również historia świątyni postawionej obok rzymskokatolickiego kościoła św. Mikołaja. Wybudowano ją w latach 1637 – 1642, ale już w okresie reformacji trafiła w ręce protestantów. Ci z kolei postanowili postawić na jej miejscu swój własny kościół, co udało im się po pewnym czasie. Ewangelicy jednak nie odpuścili i odzyskali zagrabioną świątynię. Obecnie w jej wnętrzu można podziwiać kościół greckokatolicki oraz bogaty zbiór ikon zlokalizowanych na ikonostasie.

Ze świeckich zabytków na szczególną uwagę zasługuje barokowy Pałac Klobuszyckiego wzniesiony w latach 1760 – 1780, pałac księcia Zygmunta Rakoczego przebudowany pod koniec XVI wieku oraz ratusz, którego powstanie datuje się na lata 1511 – 1520.

Niewątpliwie, Preszów jest takim miejscem w Słowacji, gdzie tradycja miesza się z nowoczesnością, a ślady dawnej działalności ciągle odciskają swoje piętno.